جیاوازیی نێوان IDE، Compiler، Interpreter و Editor چییە؟ ڕێنمایییەکی سادە بۆ دەستپێکەران

کاتێک تازە دێنە نێو جیهانی بەرنامەسازییەوە، زۆر زوو ڕووبەڕووی زاراوەکانی وەکو Editor، IDE، Compiler و Interpreter دەبنەوە.

لەوانەیە لە سەرەتادا هەموو ئەم ئامڕازانە لای ئێوە وەک یەک بنوێنن. بۆ نموونە بپرسن:

ئایا VS Code جۆرێکە لە IDE یان Editor؟
ئایا Python بریتییە لە Interpreter؟
جیاوازیی ڕاستەقینەی نێوان Compiler و Interpreter چییە؟
ئایا بۆ بەرنامەسازی بە پێویستی دەبێت IDEمان هەبێت؟
Spyder و PyCharm چی جیاوازییەکیان لەگەڵ Editorێکی سادەدا هەیە؟
کاتێک کۆدی Python جێبەجێ (Run) دەکەین، بە دروستی چی ڕوو دەدات؟

ئەگەر تازە دەستتان بە بەرنامەسازی کردووە، ئاسایییە کە ئەم زاراوانە کەمێک سەرلێشێوێنەر بن.

مژدەکە ئەوەیە بۆ تێگەیشتن لێیان پێویست ناکات هەر لە سەرەتاوە بچنە نێو وردەکارییە ئاڵۆزەکانەوە. بەسە بزانین هەرکامیان چی کارێک دەکەن و پەیوەندییان بەوانی دیکەوە چییە.

لە کۆدیزان (Codezaan)، ئەم چوار چەمکە لە بناغەوە تاوتوێ دەکەین و لە کۆتاییدا بە چەند نموونەیەکی واقعی دەبینین کاتێک بەرنامەیەکی Python یان C++ دەنووسین، لە پشت پەردەوە چی دەگوزەرێت.

سەرەتا وێنەیەکی گشتی لە بابەتەکە وەربگرین

فرض بکە هەوڵ دەدەیت بەرنامەیەک بنووسیت کە دوو ژمارە پێکەوە کۆ بکاتەوە.

سەرەتا دەبێت کۆدەکە بنووسیت.

بۆ نموونە لە Python:

a = 10
b = 20

print(a + b)

لێرەدا تۆ تەنها بەرنامەکەت نووسیوە. بەڵام هێشتا دەبێت ڕێگەیەک هەبێت بۆ ئەوەی کۆمپیوتەرەکە لەم کۆدە تێبگات و جێبەجێی بکات.

لێرەدایە کە ئامڕاز و چەمکە جیاوازەکان دێنە ئاراوە.

بە شێوەیەکی زۆر سادە:

Editor هاوکاریت دەکات کۆد بنووسیت و دەستکاری بکەیت.
Compiler کۆدەکە دەگۆڕێت بۆ شێوازێک کە سیستمەکە بتوانێت جێبەجێی بکات.
Interpreter کۆدەکە لە ڕێگەی ڕاڤەکارێکەوە جێبەجێ دەکات.
IDE کۆمەڵێک ئامڕازی پێویست بۆ گەشەپێدانی سۆفتوێر لە ژینگەیەکی یەکگرتوودا دەخاتە بەردەستت.

کەواتە ئەم چوار بڕگەیە لۆژیکی نییە ببنە ڕکابەری یەکتر.

تەنانەت لە پڕۆژەیەکی ڕاستەقینەدا دەکرێت چەند دانەیان لە یەک کاتدا بەکاربهێنیت.

Editor چییە؟

Editor یان Code Editor بەرنامەیەکە کە بۆ نووسین و دەستکاریکردنی کۆد بەکاردێت.

ئەگەر بمانوێت زۆر سادەی بکەینەوە:

Editor ڕێک ئەو شوێنەیە کە کۆدەکەی خۆمانی تێدا دەنووسین.

بۆ نموونە کاتێک VS Code دەکەیتەوە و ئەم کۆدە دەنووسیت:

print("Hello World")

تۆ لە توانای دەستکاریکردنی کۆدی VS Code کەڵک وەردەگریت.

Editor چی تایبەتمەندییەکی هەیە؟

Code Editorێک بە شێوەیەکی گشتی ئەم تایبەتمەندییانەی هەیە:

نووسین و دەستکاریکردنی کۆد
ڕەنگاڵەکردنی کۆدەکان (Syntax Highlighting)
ژمارەدانان بۆ دێڕەکان
گەڕان و جێگۆڕکێکردن
پێشنیارکردنی کۆد
نیشاندانی هەڵە سادەکان
بەڕێوەبردنی چەندین پەڕگە
دامەزراندنی زیادکراوەکان (Extensions)

دیارە تایبەتمەندییە وردەکانی هەر Editorێک جیاوازە.

چەند نموونەیەکی بەناوبانگی Editor

Editor	زمانە بەکارهاتووەکان	بەکارهێنان
VS Code	Python، JavaScript، TypeScript، C++، Java و گەلێک زمانی تر	گەشەپێدانی گشتی
Sublime Text	Python، JavaScript، C++ و...	دەستکاریکردنی خێرای کۆد
Notepad++	زۆربەی زمانەکان	دەستکاریکردنی دەق و کۆد لە ویندۆز

خاڵی گرنگ ئەوەیە کە Editorێک مەرج نییە ئەرکی Compiler یان Interpreter ئەنجام بدات.

بۆ نموونە، دەکرێت کۆدی Python لە VS Code بنووسیت، بەڵام جێبەجێکردنی کۆدەکە لەلایەن Python Interpreterەوە ئەنجام دەدرێت.

واتا:

VS Code
   ↓
نووسینی کۆد
   ↓
Python Interpreter
   ↓
جێبەجێکردنی بەرنامە

Compiler چییە؟

ئێستا گریمان بەرنامەیەکت بە زمانی C++ نووسیوە.

کۆمپیوتەر ناتوانێت پەڕگەی کۆدی C++ بە ڕاستەوخۆ وەک پەڕگەیەکی ئاسایی جێبەجێکراو (Executable) جێبەجێ بکات.

لێرەدا Compiler دێتە ناو مەیدانەکەوە.

Compiler یان کامپایلەر، بەرنامەیەکە کۆدی سەرچاوە دەگۆڕێت بۆ شێوازێک کە سیستمەکە بتوانێت جێبەجێی بکات.

بە سادەیی:

Source Code
     ↓
Compiler
     ↓
Executable Code
     ↓
جێبەجێکردن

بۆ نموونە گریمان ئەم پەڕگەیەی خوارەوەمان هەیە:

#include <iostream>

int main() {
    std::cout << "Hello World";
    return 0;
}

کامپایلەری C++ ئەم کۆدە پڕۆسێس دەکات و لە کۆتاییدا دەتوانێت پەڕگەیەکی جێبەجێکراو بەرهەم بهێنێت.

لە سیستمە جیاوازەکاندا، دەرئەنجامەکە دەکرێت شێوەی جیاوازی هەبێت؛ بۆ نموونە پەڕگەی EXE لە ویندۆز یان پەڕگەیەکی بایۆنەری لە لینوکس.

چەند Compilerێکی بەناوبانگ

Compiler	زمانەکانی بەرنامەسازی	بەکارهێنان
GCC	C، C++ و زمانە پەیوەندیدارەکان	گەشەپێدانی سۆفتوێر و سیستم
Clang	C، C++، Objective-C و...	گەشەپێدانی سۆفتوێر و پڕۆژە هاوچەرخەکان
MSVC	C، C++	گەشەپێدانی سۆفتوێر لە Windows

ئەگەر بمانوێت بە زۆر سادەیی بڵێین:

Compiler بەرپرسیارە لە گۆڕینی کۆدی سەرچاوە بۆ کۆدی جێبەجێکراو یان فۆرمێکی ناوەندیی گونجاو بۆ جێبەجێکردنی بەرنامەکە.

دیارە پڕۆسەی ڕاستەقینەی کامپایل دەکرێت چەند قۆناغێک لەخۆ بگرێت وەک: پێشپڕۆسێس کردن، کامپایل، دروستکردنی کۆدی ئاسێمبلی، ئاسێمبل و لینککردن.

بۆ دەستپێکی بەرنامەسازی پێویست ناکات هێشتا بچیتە نێو تێكڕای ئەم وردەکارییانەوە.

Interpreter چییە؟

Interpreter یان ڕاڤەکار بەرنامەیەکە کۆدی زمانێک وەردەگرێت و لە ڕێگەی پڕۆسەی ڕاڤەکردنەوە جێبەجێی دەکات.

نموونەیەکی زۆر باو، Python Interpreterـە.

فرض بکە ئەم بەرنامەیەی خوارەوەمان نووسیوە:

name = "Ali"
print(name)

کاتێک بەرنامەکە جێبەجێ دەکەین، Python Interpreter کۆدەکە پڕۆسێس دەکات و ئەنجامەکەی پێمان نیشان دەدات.

بە شێوەیەکی سادە:

Python Code
     ↓
Python Interpreter
     ↓
جێبەجێکردنی بەرنامە
     ↓
Output

ئایا Interpreter هەمیشە کۆدەکە دێڕ بە دێڕ جێبەجێ دەکات؟

لێرەدا دەبێت ئاگاداری تێگەیشتنێکی هەڵەی باو بین.

لەوانەیە بیستبێتت:

«Compiler تەواوی بەرنامەکە بەیەکەوە وەردەگێڕێت، بەڵام Interpreter کۆدەکە دێڕ بە دێڕ جێبەجێ دەکات.»

ئەم ڕستەیە بۆ دروستکردنی وێنەیەکی سەرەتایی خراپ نییە، بەڵام پێناسەیەکی بێ کەموکوڕی و ورد نییە.

جێبەجێکردنی زمانەکان دەکرێت زۆر لەوە ئاڵۆزتر بێت.

بۆ نموونە، CPython بەرلە جێبەجێکردنی کۆدی Python دەیکات بە Bytecode و پاشان ئەم Bytecodeـە لەلایەن ئامێری گریمانەیی (Virtual Machine)ی CPython جێبەجێ دەکرێت.

کەواتە بۆ دەستپێک باشترە ئەم مۆدێلە مێشکییەت هەبێت:

Interpreter ژینگە یان بەرنامەیەکە کە ئەرکی ڕاڤەکردن و جێبەجێکردنی بەرنامەکەی لەسەر شانە، بەڵام شێوازی وردی ئەنجامدانی ئەم کارە بەستراوەتەوە بە دروستکراوی زمانەکەوە.

ئەم ڕوونکردنەوەیە کەمێک وردترە، بێ ئەوەی خوێنەری دەستپێکەر بباتە ناو وردەکاریی نازیادەوە.

جیاوازیی Compiler و Interpreter چییە؟

ئێستا کە هەردوو چەمکەکەمان ناسی، بەراوردکردنیان سادەتر دەبێتەوە.

تایبەتمەندی	Compiler	Interpreter
ئەرکی سەرەکی	گۆڕینی کۆد بۆ فۆرمی جێبەجێکراو یان ناوەندی	ڕاڤەکردن و جێبەجێکردنی بەرنامە
نموونەی باو	GCC، Clang	Python Interpreter
زمانە نموونەیییەکان	C، C++	Python
جێبەجێکردنی ڕاستەوخۆی کۆدی سەرچاوە	بەگشتی نەخێر	لە ڕێگەی ژینگەی جێبەجێکردنی زمانەکەوە
بەرهەمهێنانی پەڕگەی سەربەخۆ	لە زۆربەی زمانەکاندا بەڵێ	بەگشتی مۆدێلی سەرەکی ئەوە نییە
نموونەی بەکارهێنان	C++، بەرنامەکانی سیستم	Python، سکریپتەکان

بەڵام خاڵێکی گرنگ:

نەبێت وا بیر بکەینەوە هەر زمانێک ڕێک تەنها یەکێک لەم دوو ڕێگەیە بەکاردێنێت.

لە جیهانی واقعی، زمانەکان و Runtimeـە جیاوازەکان دەکرێت تێکەڵەیەک لە تەکنیکەکانی کامپایل، ڕاڤەکردن و JIT بەکاربهێنن.

بۆ نموونە Java سەرەتا کامپایل دەبێت بۆ Bytecode و پاشان JVM دەتوانێت ڕاڤەی بکات یان بە بەکارهێنانی JIT Compilation بیگۆڕێت بۆ کۆدی ئامێر (Machine Code).

کەواتە باشترە Compiler و Interpreter وەک دوو چەمکی گرنگ لە شێوازی جێبەجێکردنی بەرنامەکاندا بناسین، نەک دوو سنووری بە تەواوی لێکجیاکەرەوە.

IDE چییە؟

ئێستا دەگەینە چەمکی چوارەم:

IDE

IDE کورتکراوەی:

Integrated Development Environment

یان:

ژینگەی گەشەپێدانی یەکگرتووـە.

ئەگەر Editor شوێنێک بێت بۆ نووسینی کۆد، IDE دەکرێت بە ژینگەیەکی تێروتەسەلتر بۆ گەشەپێدانی سۆفتوێر ئەژمار بکرێت.

IDEێک بە شێوەیەکی ئاسایی چەند ئامڕازێک لە تەنیشت یەکتر کۆدەکاتەوە؛ بۆ نموونە:

Code Editor
Debugger
ئامڕازی جێبەجێکردنی بەرنامە
بەڕێوەبردنی پڕۆژە
پێشنیار و تەواوکردنی کۆد (Code Completion)
نیشاندانی هەڵەکان
ئامڕازەکانی Version Control
ئامڕازەکانی Build
بەڕێوەبردنی پەڕگەکان و پڕۆژە

بەهموو ئەم هۆکارانە:

IDE تەنها Editorێک نییە؛ بەڵکو بە شێوەیەکی باو Editorێکە لەگەڵ کۆمەڵێک ئامڕازی گەشەپێدان.

چەند نموونەیەکی بەناوبانگی IDE

PyCharm

PyCharm IDEیەکی بەهێزە بۆ گەشەپێدانی Python.

بۆ نموونە تایبەتمەندییەکانی وەکو:

Code Completion
Debugging
بەڕێوەبردنی پڕۆژە
جێبەجێکردنی بەرنامە
تێست نووسین
ئامڕازەکانی Git

لە ژینگەیەکی یەکگرتوودا پێشکەش دەکات.

Spyder

Spyderـیش ژینگەیەکی گەشەپێدانە بۆ Python کە بەتایبەتی لە بوارەکانی وەک:

شیکاریی داتا (Data Analysis)
ژمێرکارییە زانستییەکان
ئەندازیاری
ئیشکردن لەگەڵ NumPy
ئیشکردن لەگەڵ SciPy
شیکاریی داتا بە Pandas

بەرچاو و باوە.

ژینگەی Spyder بۆ ئەو کەسانەی لەگەڵ داتا و ژمێرکاریی زانستیدا ئیش دەکەن دەکرێت زۆر گونجاو بێت.

Visual Studio

Visual Studio IDEیەکی تەواو و بەهێزە کە لە گەشەپێدانی پڕۆژە جیاوازەکان، بەتایبەتی لە ئەکۆسیستمی Microsoftدا کاربردی زۆری هەیە.

پشتیوانی لە زمانەکانی وەک:

C#
C++
Visual Basic

دەکات.

جیاوازیی IDE و Editor چییە؟

ئەمە یەکێک لە گرنگترین بەشەکانی وتارەکەیە بۆ دەستپێکەران.

فرض بکە تەنها دەفتەرێکت هەیە بۆ نووسینی کۆد.

ئەمە نزیکەی وەک Editorێک وایە.

بەڵام ئەگەر جگە لە دەفتەرەکە، ئامڕازتان هەبێت بۆ:

جێبەجێکردنی بەرنامە
دۆزینەوەی هەڵە
Debug کردن
بەڕێوەبردنی پڕۆژە
تاقیکردنەوەی بەرنامە
کارکردن لەگەڵ Git

ئەوە نێزیک بوونەتەوە لە ژینگەیەک هاوشێوەی IDE.

دیارە سنووری نێوان Editorە بەهێزەکان و IDEکان هەردەم بە تەواوی ڕوون نییە.

بۆ نموونە VS Code لە بنەڕەتدا Source Code Editorێکە، بەڵام بە زیادکراوەکان (Extensions) دەتوانێت زۆربەی بەکاربەرییەکان کە لە IDE چاوەڕوان دەکرێت پێشکەشی بکات.

بەراوردی Editor و IDE

تایبەتمەندی	Editor	IDE
نووسینی کۆد	✅	✅
دەستکاریکردنی پەڕگەکان	✅	✅
Syntax Highlighting	بەگشتی ✅	✅
Code Completion	بەگشتی بە تایبەتمەندی جیاواز	✅
Debugger	ڕەنگە هەبێت	بەگشتی هەیەتی
بەڕێوەبردنی پڕۆژە	سنوردار یان بەستراو بە ئامڕازەکان	بەگشتی بەتەواوەتی
جێبەجێکردنی بەرنامە	دەکرێت بە ئامڕازی دەرەکی بێت	بەگشتی یەکگرتووە
زمانەکانی بەرنامەسازی	بەگشتی چەندین زمان	بەپێی IDEکە
نموونەکان	VS Code، Sublime Text	PyCharm، Spyder، Visual Studio

کاتێک لە VS Code بەرنامەی Python دەنووسین چی ڕوو دەدات؟

با نموونەیەکی واقعی بهێنینەوە.

گریمان VS Codeـت دامەزراندووە و ئەم بەرنامەیەت نووسیوە:

x = 10
y = 20

print(x + y)

لەوانەیە وا هەست بکەیت VS Code خۆی Python جێبەجێ دەکات.

بەڵام لە ڕاستیدا دەبێت Python Interpreter لەسەر سیستمەکەت هەبێت.

ڕێڕەوی گشتی بەم شێوەیەیە:

تۆ
 ↓
VS Code
 ↓
نووسین و دەستکاریکردنی Python
 ↓
Python Interpreter
 ↓
جێبەجێکردنی بەرنامە
 ↓
Output

لە سەربووردی سەرەوەدا:

VS Code = ژینگەی نووسین و بەڕێوەبردنی کۆد
Python Interpreter = جێبەجێکردنی بەرنامەی Python

ئەم دووە یەک شت نین.

کاتێک بە C++ بەرنامە دەنووسین چی ڕوو دەدات؟

ئێستا با نموونەیەکی C++ ببینین:

#include <iostream>

int main() {
    std::cout << "Hello World";
    return 0;
}

فرض بکە کۆدەکەمان لە VS Code نووسیوە.

بۆ دروستکردنی بەرنامەکە دەبێت Compilerێکی وەک GCC یان Clangمان هەبێت.

پڕۆسەی سادەکراوە:

C++ Code
   ↓
VS Code
   ↓
Compiler
   ↓
Executable
   ↓
جێبەجێکردنی بەرنامە
   ↓
Output

کەواتە:

VS Code کۆدەکە دەنووسێت.
Compiler کۆدی C++ کامپایل دەکات.
سیستمی کارپێکردن پەڕگە جێبەجێکراوەکە بەگەڕ دەخات.

ئەم لێکجیاکردنەوەیە بۆ تێگەیشتن لە ئامڕازەکانی بەرنامەسازی زۆر گرنگە.

ئایا بۆ بەرنامەسازی بە پێویستی پێویستمان بە IDE هەیە؟

نەخێر.

بۆ بەرنامەسازی بە ناچاری پێویستت بە IDE نییە.

تەنانەت دەتوانیت بە وێنەگری دەقی سادەش کۆد بنووسیت.

بەڵام بە گەورەبوونی پڕۆژەکە، بوونی ئامڕازی زیاتر دەتوانێت ئۆپەراسیۆنەکە ئاسانتر بکات.

بۆ دەستپێکەرێک چی گونجاوە؟

ئەگەر تازە دەستت بە Python کردووە، هەڵبژاردنەکانی وەک:

VS Code
Spyder
PyCharm

دەتوانن هەڵبژاردنی باش بن.

هەڵبژاردنی نێوانیان بەستراوەتەوە بە جۆری فێربوون و ئەو ئیشەی ئەنجامی دەدەیت.

بۆ نموونە:

Pythonی گشتی و گەشەپێدانی سۆفتوێر: VS Code یان PyCharm
شیکاریی داتا و ژمێرکارییە زانستییەکان: Spyder

بەڵام گرنگتر لە هەڵبژاردنی IDE، فێربوونی خودی بەرنامەسازییەکەیە.

هەڵەیەکی باو لە نێوان دەستپێکەراندا ئەوەیە کە کاتێکی زۆر سەرف دەکەن بۆ هەڵبژاردنی «باشترین IDE»، لە کاتێکدا لە سەرەتای ڕێگەکەدا، جیاوازیی IDEکان بەگشتی زۆر کەمترە لەوەی بیری لێ دەکەنەوە.

ئایا IDE خۆی Compiler یان Interpreterـە؟

بەگشتی نەخێر.

ئەمە یەکێک لە گرنگترین خاڵەکانە کە دەبێت لە بیرت بێت.

IDE ژینگەیەکی گەشەپێدانە و دەتوانێت ئامڕازە جیاوازەکان لە یەک شوێندا کۆبکاتەوە.

بۆ نموونە پێکهاتەکە بەم شێوەیەیە:

IDE
├── Code Editor
├── Debugger
├── Project Manager
├── Build Tools
└── Compiler / Interpreter

دیارە پەیوەندی ئەم بەشانە بەستراوەتەوە بە IDE و زمانی بەکارهاتوو.

مثلاً کاتێک لە IDEێکدا بەرنامەی C++ دەنووسیت، ڕەنگە IDE لە GCC یان Clang بۆ کامپایل کەڵک وەربگرێت.

یان لە کاتی نووسینی Python، IDE دەتوانێت لە Python Interpreterی دامەزراو لەسەر سیستمەکە بەکاربهێنێت.

کەواتە:

IDE لۆژیکی نییە خۆی Compiler یان Interpreter بێت؛ بەڵکو دەتوانێت ئەم ئامڕازانە بەڕێوە ببات و پەیوەندییان لەگەڵدا ببەستێت.

چوار چەمک لە نموونەیەکی سادەدا

با بە نموونەیەکی ڕۆژانە وێنەی هەموو شتێک بکێشین.

فرض بکە دەتوانیت پەرتووکێک بنووسیت.

Editor وەک دەفتەر یان سۆفتوێرێک وایە کە دەقەکەی تێدا دەنووسیت.
Compiler وەک وەرگێڕێک وایە کە دەقەکەت دەگۆڕێت بۆ زمانێکی بەکارهاتوو بۆ سیستمی مەبەست.
Interpreter وەک وەرگێڕێک وایە کاتی جێبەجێکردنی فەرمانەکان، ڕاڤەیان دەکات بۆ سیستمەکە و جێبەجێیان دەکات.
IDE شبیهی نوسینگەیەکی تەواوە کە جگە لە شوێنی نووسین، ئامڕازەکانی پێداچوونەوە، چاکسازی، جێبەجێکردن و بەڕێوەبردنی کارەکانت دەخاتە بەردەست.

بە دڵنیایییەوە ئەم چوواندنە تەنها بۆ دروستکردنی وێنەیەکی مێشکییە و نابێت وەک پێناسەی تەکنیکیی ئەم ئامڕازانە سەیر بکرێت.

بەراوردی کۆتایی IDE، Editor، Compiler و Interpreter

ئێستا دەتوانین هەموو شتێک لە خشتەیەکدا ببینین:

ئامڕاز / چەمک	کاری سەرەکی	زمانە نموونەیییەکان	نموونە
Editor	نووسین و دەستکاریکردنی کۆد	Python، JavaScript، C++، Java و...	VS Code، Sublime Text
IDE	ڕەخساندنی ژینگەی تەواوی گەشەپێدان	بەپێی IDEکە	PyCharm، Spyder، Visual Studio
Compiler	کامپایلکردنی کۆد و دروستکردنی فۆرمی جێبەجێکراو یان ناوەندی	C، C++ و زمانەکانی تر	GCC، Clang، MSVC
Interpreter	ڕاڤەکردن و جێبەجێکردنی بەرنامە	Python و زمانەکانی تر	Python Interpreter

خاڵێکی گرنگ لەم خشتەیەدا هەیە:

زمانی بەرنامەسازی بەخۆی Editor، IDE، Compiler یان Interpreter نییە.

بۆ نموونە:

Python ≠ VS Code
Python ≠ PyCharm
Python ≠ Interpreter

Python زمانی بەرنامەسازییە.

Python Interpreter ئامڕازێکە کە بەرنامەکانی Python جێبەجێ دەکات.

VS Code Editorێکە.

PyCharm و Spyder ژینگەی گەشەپێدانی Pythonـن.

نموونەیەکی تەواو لە جیهانی واقعی

فرض بکە دەتوانیت بەرنامەیەکی Python دروست بکەیت.

ئامڕازەکانت دەکرێت ئەم بابەتانە بن:

Python
  │
  │ زمانی بەرنامەسازی
  ▼
VS Code
  │
  │ نووسین و بەڕێوەبردنی کۆد
  ▼
Python Interpreter
  │
  │ جێبەجێکردنی بەرنامە
  ▼
Output

بەڵام ئەگەر بتوێت C++ بنووسیت:

C++
  │
  │ زمانی بەرنامەسازی
  ▼
VS Code
  │
  │ نووسینی کۆد
  ▼
GCC / Clang
  │
  │ کامپایل
  ▼
Executable
  │
  │ جێبەجێکردنی بەرنامە
  ▼
Output

ئەگەر IDE بەکاربهێنیت، بەشێکی زۆری ئەم پڕۆسەیە لە ناو هەمان ژینگەوە بەڕێوە دەبرێت.

بۆ نموونە:

PyCharm
├── Editor
├── Python Interpreter
├── Debugger
├── Project Manager
└── ئامڕازەکانی تری گەشەپێدان

لەبەر ئەم هۆکارە IDE دەتوانێت ئەزموونی بەرنامەسازی بۆ گەشەپێدەر سادەتر بکاتەوە.

چەند هەڵەیەکی باو دەربارەی ئەم چەمکانە

هەڵەی یەکەم: VS Code جۆرێکە لە Compiler

نەخێر.

VS Code لە بنەڕەتدا Source Code Editorێکە. ڕەنگە لە ڕێگەی زیادکراوەکان و ڕێکخستنەکانەوە لەگەڵ Compiler و Interpreterە جیاوازەکان ئیش بکات، بەڵام نەبێت خۆی وەک Compiler دابنرێت.

هەڵەی دووەم: Python هەر هەمان Interpreterـە

نەخێر.

Python ناوی زمانی بەرنامەسازییە. کاتێک دەڵێین Python Interpreter، باس لە بەرنامەیەک دەکەین کە جێبەجێکاری زمانی Python بەگەڕ دەخات؛ بۆ نموونە CPython یەکێک لە پیادەکردنە سەرەکییەکانی Pythonـە.

هەڵەی سێیەم: IDE و Editor تەواو وەک یەکترن

نەخێر.

Editor لە پلەی یەکەمدا بۆ نووسین و دەستکاریکردنی کۆدە.

IDE کۆمەڵەیەکی گەورەتر لە ئامڕازەکانی گەشەپێدان لە ژینگەیەکی یەکگرتوودا پێشکەش دەکات.

دیارە Editorە هاوچەرخەکان دەتوانن بە زیادکراوەکان زۆر بەهێز بن و هەندێک تایبەتمەندیی IDE ئۆفەر بکەن.

هەڵەی چوارەم: Compiler هەمیشە خێراترە لە Interpreter

ئەم بابەتە بەم سادەیییە نییە.

خێرایی جێبەجێکردنی بەرنامە بەستراوەتەوە بە زۆر هۆکارەوە؛ لەوانە:

زمانەکە
شێوازی جێبەجێکردنی زمانەکە
Compiler یان Runtime
باشسازیکردنەکان (Optimizations)
سەختامێر (Hardware)
جۆری بەرنامەکە

کەواتە نەبێت تەنها بە بیستنی وشەی Compiler ئەنجام بگرین کە بەرنامەکە هەردەم خێراترە.

کورتبڕێک کە دەبێت لە بیرت بێت

ئەگەر بمانوێت تێكڕای وتارەکە لە چەند ڕستەیەکدا کورت بکەینەوە:

Editor شوێنێکە کە کۆدی تێدا دەنووسین و دەستکاری دەکەین.
Compiler کۆدەکە کامپایل دەکات تا ڕێک بخرێت بۆ فۆرمێکی گونجاو بۆ جێبەجێکردن.
Interpreter بەرنامەکە لە ڕێگەی پڕۆسەی ڕاڤەکردن و جێبەجێکردنی زمانی بەرنامەسازی بەگەڕ دەخات.
IDE ژینگەیەکی تەواوترە کە Editor و ئامڕازە جیاوازەکانی گەشەپێدان لە تەنیشت یەکتر کۆدەکاتەوە.

لە هەمووی گرنگتر:

ئەم چوار بڕگەیە مەرج نییە ببنە جێگرەوەی یەکتر.

دەکرێت تۆ:

کۆدی Python لە VS Code بنووسیت،
Python Interpreter جێبەجێی بکات،
یان هەمان کار لە PyCharm یان Spyder ئەنجام بدەیت.

یان:

کۆدی C++ لە VS Code بنووسیت،
GCC یان Clang کامپایلی بکات،
و پەڕگە جێبەجێکراوە بەرهەمهاتووکە جێبەجێ بێت.

کەواتە کاتێک ئەم زاراوانە لە ڕێنمایییەکانی بەرنامەسازیدا دەبینیت، دیکە پێویست ناکات هەموویان بە یەک شت بزانیت.

کۆبەند

لە سەرەتای ڕێگەی بەرنامەسازیدا، زاراوەکانی وەک IDE، Editor، Compiler و Interpreter لەوانەیە وەک چەمکی ئاڵۆز بنوێنن؛ بەڵام کاتێک ئەرکی هەرکامیان لێک جیا دەکەینەوە، جیاوازییەکانیان زۆر سادەتر دەبێتەوە.

Editor بۆ نووسین و دەستکاریکردنی کۆدە.
IDE ژینگەیەکی گەشەپێدانی تەواوترە کە ئامڕازە جیاوازەکانی بەرنامەسازی لە تەنیشت یەکتر دادەنێت.
Compiler کۆد کامپایل دەکات و دەیکات بە فۆرمێکی گونجاو بۆ جێبەجێکردن.
Interpreter بەرپڕسیارە لە ڕاڤەکردن و جێبەجێکردنی بەرنامەکە لە ڕێگەی ژینگەی جێبەجێکردنی زمانەکەوە.

ئەگەر تازە دەستت بە بەرنامەسازی کردووە، پێویست ناکات هەر لە سەرەتاوە لە هەموو وردەکارییە تەکنیکییەکانی Compilerەکان، Runtimeەکان و ئامێرە گریمانەیییەکان تێبگەیت.

سەرەتا هەر ئەم وێنە گشتییە لە مێشکتدا بێت؛ بە پێشکەوتنت لە بەرنامەسازیدا، وردەکاریی ئەم پڕۆسانە هێدێ هێدی مانا پەیدا دەکەن.

و ڕەنگە گرنگتر لە هەڵبژاردنی IDE ئەوە بێت کە بە ڕاستی دەست بە نووسینی کۆد بکەیت. باشترین ئامڕاز بۆ فێربوون، ئەو ئامڕازەیە وا دەکات کەمتر سەرقاڵی ئامڕازەکە ببیت و زیاتر بەرنامە دروست بکەیت.